SPIS TREŚCI:
Obowiązek wdrożenia systemu zarządzania energią ISO 50001 w nowelizacji ustaw
Wdrożenie ISO 50001 - 24 miesiące od wejścia w życie ustawy
Jak się przygotować do wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania energią ISO 50001?
W ramach stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska do uwag opublikowanego w Rządowym Centrum Legislacji (dnia 02-10-2026) Projektu nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej UC77, zapowiadana jest zmiana wymaganego terminu wdrożenia systemu zarządzania energią przez największych odbiorców energii. Zmiana odpowiada na realne ograniczenia rynku sektora konsultingowego i jednostek certyfikujących.
Obowiązek wdrożenia systemu zarządzania energią ISO 50001 w nowelizacji ustawy
Jednym z najważniejszych elementów projektowanych zmian w ustawie o efektywności energetycznej jest obowiązek wdrożenia systemu zarządzania energią zgodnego z normą ISO 50001 przez największych odbiorców energii. Projektowane przepisy stanowią implementację dyrektywy UE 2023/1791 i mają doprowadzić do systemowej poprawy efektywności energetycznej polskich przedsiębiorstw.
Norma ISO 50001 jest międzynarodowym standardem określającym wymagania dla systemów zarządzania energią. Jej celem jest stworzenie w organizacji uporządkowanego procesu identyfikacji obszarów znaczącego wykorzystania energii, monitorowania efektów działań energetycznych oraz ciągłego doskonalenia efektywności energetycznej. Standard opiera się na cyklu ciągłego doskonalenia PDCA (Plan-Do-Check-Act), dzięki czemu umożliwia nie tylko ograniczenie kosztów energii, ale również budowanie trwałej przewagi konkurencyjnej oraz realizację celów środowiskowych.
Zgodnie z projektowanymi przepisami obowiązek wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią ma dotyczyć przedsiębiorców, których średnie roczne zużycie energii finalnej w ciągu ostatnich trzech lat przekroczyło 23,611 GWh, czyli około 85 TJ. System ma być zgodny z Polską Normą dotyczącą systemów zarządzania energią i certyfikowany przez niezależną, akredytowaną jednostkę certyfikującą.
Wdrożenie ISO 50001 - 24 miesiące od wejścia w życie ustawy
Pierwotne założenie projektu wskazywało datę 11 października 2027 r. jako termin wdrożenia systemu. W uzgodnieniach międzyresortowych zwrócono jednak uwagę, że termin może być nierealny, szczególnie przy późnym wejściu ustawy w życie. Ministerstwo Aktywów Państwowych wskazało również, że obowiązek może równocześnie objąć około 1500 przedsiębiorstw, co grozi ograniczoną dostępnością ekspertów, audytorów i jednostek certyfikujących oraz wzrostem kosztów usług. W odpowiedzi MKiŚ częściowo uwzględniło tę uwagę. Aktualne stanowisko przewiduje realizację obowiązku w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Utrzymano wymóg certyfikacji systemu przez niezależną akredytowaną jednostkę, doprecyzowano, że zawiadomienie Prezesa URE ma nastąpić w terminie 30 dni od uzyskania certyfikatu, a zakres systemu powinien być określany zgodnie z ISO 50001, z uwzględnieniem struktury organizacyjnej, działalności i obszarów zużycia energii. Częściowo uwzględniono uwagę dotyczącą kosztów wdrożenia, doprecyzowując możliwość uzyskania świadectw efektywności energetycznej za przedsięwzięcia związane z systemami zarządzania energią.
Jak się przygotować do wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania energią ISO 50001?
Wydłużenie terminu nie powinno jednak skłaniać przedsiębiorstw do odkładania wdrożenia na później. W praktyce samo wdrożenie ISO 50001 przy zwykłym trybie trwa około sześć do dwunastu miesięcy, w przypadku wzmożonego zapotrzebowania na te usługi, niedobór ekspertów może znacząco wydłużyć ten okres. Przeprowadzenie certyfikacji może wydłużyć cały proces o kolejne kilka miesięcy. Harmonogram zależy między innymi od wielkości firmy, liczby lokalizacji, jakości danych energetycznych i dojrzałości istniejących procedur.
Rozpoczęcie przygotowań z odpowiednim wyprzedzeniem pozwala spokojnie określić zakres systemu, dobrać kadrę do wdrożenia i obsługi, przeprowadzić szkolenia, opracować niezbędną dokumentację i usunąć ewentualne niezgodności przed certyfikacją. Daje też możliwość wcześniejszego wykorzystania efektów systemu: lepszej kontroli zużycia, ograniczenia kosztów i bardziej świadomego planowania inwestycji. Nowe wytyczne dają przedsiębiorcom więcej czasu, ale przewagę uzyskają te organizacje, które wykorzystają go na rzeczywiste przygotowanie, a nie oczekiwanie do ostatniej chwili.
Podstawa opracowania:
Zestawienie uwag zgłoszonych w ramach uzgodnień międzyresortowych do projektu ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz zmianie innych ustaw (UC77), wraz ze stanowiskiem MKiŚ 02-10-2026 UC77 stanowisko MKiŚ do uwag z UZG.zip - odniesienie do uwag.
PN-EN ISO 50001:2018-09, Systemy zarządzania energią - Wymagania i zalecenia użytkowania.
PN-ISO 50004:2024-03, Systemy zarządzania energią - Wytyczne dotyczące wdrażania, utrzymania i doskonalenia systemu zarządzania energią według ISO 50001.
Autor: Jakub Słapiński, Specjalista ds. efektywności energetycznej, Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.