Ogrzewanie i chłodzenie odpowiada za około połowę końcowego zużycia energii w Unii Europejskiej. Decyzje o sposobie jej wytwarzania podejmowane są jednak lokalnie. O tym, czy dzielnica zostanie podłączona do sieci ciepłowniczej, czy budynek komunalny przejdzie termomodernizację i czy ciepło odpadowe z zakładu przemysłowego znajdzie odbiorcę, rozstrzyga gmina.

Prawo energetyczne z 1997 roku przewiduje w tym celu założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. W wielu gminach pozostały one dokumentem diagnostycznym, rzadko przekładanym na decyzje inwestycyjne. Zmienia to dyrektywa o efektywności energetycznej (UE) 2023/1791, która w wersji przekształconej zastąpiła dyrektywę 2012/27/UE. Jej art. 25 ust. 6 wymaga sporządzania lokalnych planów w zakresie ogrzewania i chłodzenia co najmniej w gminach powyżej 45 tysięcy mieszkańców. Termin transpozycji minął 11 października 2025 roku.

Projekt nowelizacji – jeden obowiązkowy plan zamiast dwóch dokumentów

19 maja 2026 roku Minister Energii opublikował projekt nowelizacji Prawa energetycznego (nr UC121 w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów), wdrażający dyrektywę EED oraz RED III. Projekt uchyla art. 19 i likwiduje założenia jako odrębny instrument. Dwustopniowy układ zastępuje jeden dokument: plan zaopatrzenia, obowiązkowy dla każdej gminy.

Najważniejsze zmiany:

• koniec założeń jako odrębnego dokumentu

• plan zaopatrzenia obowiązkowy dla każdej gminy, uchwalany przez radę gminy

• horyzont co najmniej 15 lat, aktualizacja co najmniej raz na 3 lata

• odrębna część o ogrzewaniu i chłodzeniu w gminach powyżej 45 tys. mieszkańców

• roczne sprawozdanie dla rady gminy do 31 marca

• raport Marszałka Województwa dla Ministra Energii i Prezesa URE

Projekt pozostaje na etapie przedrządowym. Uzgodnienia, konsultacje publiczne i opiniowanie otwarto 19 maja 2026 roku i od tego czasu nie opublikowano raportu z konsultacji ani nie rozpoczęto żadnego z dalszych etapów. Obowiązują więc niezmienione art. 19 i 20, a dokumenty sporządzane w 2026 roku powstają na dotychczasowej podstawie prawnej.

Co zawiera plan zaopatrzenia

Projektowany art. 20 ust. 2 określa treść dokumentu w dziewięciu punktach, które układają się w trzy bloki.

1. Diagnoza i prognoza

Opis aktualnego zapotrzebowania na ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe wraz z ewidencją źródeł energii prowadzoną zgodnie z centralną ewidencją emisyjności budynków, oraz informacja o zapotrzebowaniu planowanym. Odrębny przepis zobowiązuje przedsiębiorstwa energetyczne do nieodpłatnego przekazania gminie swoich planów rozwoju i danych potrzebnych do opracowania planu w terminie 14 dni od uzgodnienia ich z Prezesem URE.

2. Zasoby lokalne i efektywność energetyczna

Wykorzystanie nadwyżek i lokalnych zasobów paliw i energii, z uwzględnieniem odnawialnych źródeł energii, wysokosprawnej kogeneracji, ciepła i chłodu odpadowego z instalacji przemysłowych oraz efektywnych systemów ciepłowniczych. Blok obejmuje także środki poprawy efektywności energetycznej, harmonogram dojścia budynków gminnych do standardów efektywności oraz w strefach z przekroczeniami norm jakości powietrza, przedsięwzięcia naprawcze.

3. Odrębna część o ogrzewaniu i chłodzeniu

W gminach powyżej 45 tysięcy mieszkańców projektowany art. 20a wymaga dodatkowej, wydzielonej części planu. Trzeba w niej ocenić potencjał infrastruktury ciepłowniczej i chłodniczej wraz ze strategią wdrożenia, wskazać nieefektywne urządzenia grzewcze i chłodnicze w instytucjach publicznych oraz budynki o niskiej efektywności energetycznej, ocenić potencjał zasobów mieszkaniowych gminy i określić zasady monitorowania. Osobnym elementem jest analiza współpracy z obywatelskimi społecznościami energetycznymi, spółdzielniami energetycznymi i klastrami energii. Trzy z tych elementów mogą objąć obszar więcej niż jednej gminy, jeśli przemawia za tym interes ekonomiczny i społeczny.

Gminy przystępujące teraz do aktualizacji założeń mogą przygotować się na nowe wymogi bez czekania na nowelizację. Trzy elementy projektowanego art. 20a wymagają danych o pojedynczych budynkach: adresu, funkcji, roku budowy, powierzchni, źródła ciepła, zużycia mediów i stanu termomodernizacji. Zbudowanie takiej bazy zajmuje najwięcej czasu, a jej wartość nie zależy od tego, kiedy i w jakim kształcie nowelizacja wejdzie w życie.

Przebieg prac nad projektem UC121 można śledzić w Rządowym Centrum Legislacji: legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12410401

Autor: Piotr Kępa, Kierownik Działu Gospodarki Niskoemisyjnej, KAPE S.A.